Αδερφική Αντιζηλία και Πώς να την Αντιμετωπίσουμε



Η αδερφική αντιζηλία, δηλαδή η ζήλεια ή κόντρα η οποία προκύπτει ανάμεσα στα αδέρφια, είναι ένα φαινόμενο το οποίο συναντάται στις περισσότερες οικογένειες.  Η αδερφική αντιζηλία είναι απολύτως φυσιολογική και συνδέεται με αρχέγονα ένστικτα επιβίωσης-το παιδί αντιλαμβάνεται ότι, προκειμένου  να επιζήσει, έχει απόλυτη ανάγκη τους γονείς του, και για το λόγο αυτό έχει την τάση να επιζητά την αποκλειστική προσοχή τους.  Εντούτοις, με κάποιους απλούς χειρισμούς, μπορούμε να περιορίσουμε σημαντικά την αδερφική αντιζηλία, προστατεύοντας έτσι τη σχέση μεταξύ αδερφών αλλά και την οικογενειακή αρμονία.

Η αδερφική αντιζηλία, όπως ήδη αναφέρθηκε, είναι κάτι το απολύτως φυσιολογικό και αναμενόμενο.  Πλήττει τόσο τα πρωτότοκα όσο και τα επόμενα στη σειρά παιδιά-ωστόσο, το πρωτότοκο παιδί βιώνει συνήθως εντονότερα την αντιζηλία, καθώς έχει την ανάμνηση του πώς ήταν να είναι το μοναδικό παιδί της οικογένειας, άρα και το επίκεντρο της προσοχής.  Η πρόληψη-στο βαθμό που αυτό είναι εφικτό-της αδερφικής αντιζηλίας ξεκινά πριν καν εισέλθει νέο μέλος στην οικογένεια.  Προετοιμάζουμε κατά  τη διάρκεια της εγκυμοσύνης το παιδί για το αδερφάκι που θα αποκτήσει, απαντώντας σε όλες του τις απορίες και φροντίζοντας να του περάσουμε το μήνυμα ότι, ακόμα και αν, κάποιες φορές, μοιάζει να ασχολούμαστε περισσότερη ώρα με το αδερφάκι του, τα αγαπάμε και τα δύο ακριβώς το ίδιο (απλώς, τού εξηγούμε, ένα μωρό έχει περισσότερες ανάγκες  από ένα παιδάκι).  Η συζήτηση είναι, και σε αυτή την περίπτωση, το κλειδί-θα πρέπει να δείχνουμε υπομονή, να απαντάμε σε όλες τις ερωτήσεις και τους προβληματισμούς που θέτει το παιδί και να καθησυχάζουμε τους φόβους του σχετικά με την καινούργια άφιξη, όσο συχνά χρειάζεται!

Όταν, με το καλό, έρθει στον κόσμο το μωρό μας, φροντίζουμε, πέραν του να συζητάμε και να καθησυχάζουμε, να εμπλέξουμε το μεγαλύτερο παιδί-όπου και όσο γίνεται-στη φροντίδα του μικρότερου, επαινώντας το για τη βοήθεια που μας προσφέρει (έστω κι αν, στην πραγματικότητα, είναι αμελητέα).  Με τον τρόπο αυτό, το μεγαλύτερο παιδί νιώθει σημαντικό, και επιπλέον διευκολύνεται και η ανάπτυξη της αδερφικής σχέσης.  Ιδιαίτερα βοηθητικό, εφόσον είναι εφικτό, είναι να εξασφαλίζουμε για το κάθε παιδί λίγο αποκλειστικό χρόνο-έστω και 15’ την ημέρα- όπου θα έχει τους γονείς (και κυρίως δε τη μαμά) μόνο για τον εαυτό του (σημειωτέον ότι η δραστηριότητα με την οποία θα ασχολούνται την ώρα εκείνη θα πρέπει να είναι κάτι το διασκεδαστικό για το παιδί-π.χ. παραμύθι, ζωγραφική, παζλ).

Σημείο-κλειδί, όσον αφορά την αντιζηλία τόσο στα μικρά όσο και στα μεγαλύτερα παιδιά, είναι να προσέχουμε να φερόμαστε σε όλα τα παιδιά της οικογένειας με τον ίδιο ακριβώς τρόπο και να μην κάνουμε διακρίσεις σε κανένα επίπεδο, είτε αυτό έχει να κάνει, π.χ., με τα υλικά αγαθά τα οποία τους προσφέρουμε, είτε με τις επιπτώσεις για κακή συμπεριφορά.  Επίσης, θα πρέπει να αποφεύγουμε τις συγκρίσεις μεταξύ των αδερφών όσον αφορά τις επιδόσεις και τη συμπεριφορά (“η αδερφή σου φέρνει πάντα 20, εσύ γιατί δεν έχεις καλύτερους βαθμούς;”, “να είσαι καλό παιδί, όπως ο αδερφός σου” κ.ο.κ.).  Καλό είναι να έχουμε συνεχώς στο νου μας ότι το κάθε παιδί είναι διαφορετικό και μοναδικό, με τα ιδιαίτερα χαρίσματα αλλά και τους τομείς στους οποίους δυσκολεύεται, και αυτό είναι κάτι το οποίο θα πρέπει να υπενθυμίζουμε και στα ίδια τα παιδιά, όταν θα μπαίνουν στη διαδικασία να συγκρίνονται μεταξύ τους.

Όσον αφορά απλούς, καθημερινούς τσακωμούς μεταξύ των παιδιών (π.χ. τα μικρά παιδιά συχνά θα τσακωθούν για ένα παιχνίδι), καλό θα είναι όσο γίνεται να μην παίρνουμε θέση και να τα αφήνουμε να λύνουν τις διαφωνίες τους μόνα τους.  Η στάση μας θα πρέπει να είναι ουδέτερη, όπως και η οποιαδήποτε ενέργειά μας (στην περίπτωση τσακωμού για το ίδιο παιχνίδι, π.χ., αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να πούμε “αν δε μπορείτε να το μοιραστείτε, δε θα παίξει κανείς με αυτό” και να τους το πάρουμε).  Με τον τρόπο αυτό, δεν παρεμβαίνουμε στην αδερφική σχέση και αφήνουμε τα παιδιά να βρουν μόνα τους τις ισορροπίες τους.

Μυρτώ Κογεβίνα
Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια
MSc University of Surrey, BA University of Oxford
Myrto.kogevina@yahoo.com